2014 KPSS,ders notları,başvuru tarihleri,soruları
» 
Anayasal Gelişmeler Ve Türkiye Cumhuriyetinin Anayasaları
a aa
Tarih : 10 Ekim 2010 12:31
Anayasal Gelişmeler Ve Türkiye Cumhuriyetinin Anayasaları
Anayasal  Gelişmeler Ve  Türkiye  Cumhuriyetinin  Anayasaları
reklam
  • Yumuşak Anayasa: Anayasayı değiştirmek kanunları değiştirmek ile aynı şartlara bağlı ise bu anayasa yumuşak anayasadır.1921 Anayasası tek yumuşak anayasadır.
  • Sert (Katı) Anayasa: Yasalara kıyasla daha zor değiştirilen ya da daha zor kabul edilen (değiştirilmesi özel kurallara bağlı), değiştirilemeyecek hükümler içeren anayasadır. 1921 Anayasası dışındaki anayasalar sert anayasaya örnektir.
  • Kazuistik (Ayrıntılı-Düzenleyici) Anayasa: Her durumun kuralla çözülmesine dayalı ayrıntıcı anayasadır. 1921 Anayasası dışındaki anayasalar kazuistiktir.
  • Çerçeve Anayasa: 1921 Anayasası’nda olduğu gibi genel ilkelerin düzenlendiği, bu ilkelerin uygulanma yöntemlerinin yasalara bırakıldığı anayasalardır.
  • Yazılı Anayasa: Bir anayasa içinde olması düşünülebilecek kuralların yetkili bir organ tarafından sistematik bir şekilde belirli bir belge içinde  toplanmasıdır.
  • Yazısız (teamüli-geleneksel) Anayasa:  Yazılı bir anayasa belgesinin olmadığı, toplum içinde uzunca bir sure kesintisiz olarak tekrarlanan ve bağlayıcı olduğuna inanılan uygulamalardan oluşur. (İngiltere Anayasası)
  •  
  • DEVLET
  • Devlet, belli sınırlar içerisindeki toprak parçasında yaşayan toplumun örgütlenmiş biçimidir. Unsurları toprak parçası (ülke), insan topluluğu(millet) ve egemenliktir.
  • Bir ülkede yaşayan, ortak tarihi ve kültürel değerlere sahip ve birlikte yaşama amacı taşıyan insan topluluğuna millet denir.
  •                                 Devlet Şekilleri
  • Üniter Devlet: Devlet sınırları içinde aynı hukuk kurallarının geçerli olduğu, tek bir siyasi otoritenin egemenliği elinde tuttuğu yönetim şeklidir. Türkiye Cumhuriyeti üniter bir devlettir.
  • Federal Devlet:  Federal devletler, iç işlerinde serbest, dış işlerinde merkezi devlete bağlıdırlar. (ABD, Rusya Federasyonu)
  • Otokratik Devlet: Yasama- yürütme-yargı  yetkileri tek organda toplanır. Tek kişinin egemenliğine dayanıyorsa Monarşi, zümrenin egemenliğine dayanıyorsa Oligarşi adını alır.
  • Teokratik Devlet: Devlet yönetiminde din kuralları etkindir. İran teokratik bir devlettir.  Bir devlet, aynı anda birden fazla devlet şeklini bünyesinde barındırabilir.
  •  
  •                              Hükümet Sistemleri
  • a)         Meclis Hükümeti: Yasama, yürütme ve yargı erkleri yasamada  toplanmıştır. Kuvvetler birliğine dayanır.
  • b)         Kabine Sistemi: Cumhurbaşkanı tarafından milletvekilleri arasından atanan bir başbakan ta¬rafından oluşturulan ve meclisten güvenoyu almasıyla göreve başlayan hükümet modelidir.
  • c)         Parlamenter Sistem: Yasama, yürütme ve yar¬gı yetkilerinin farklı kurumlarda toplanmasıdır.  Kuvvetlerin yumuşak ayrılığı söz konusudur. Yasama yürütmeyi yürütmede yasamayı feshedebilir.
  • d)         Başkanlık Sistemi: Devlet Başkanı doğrudan halk tarafından seçilir. Yasama, yürütme ve yar¬gı arasında sert bir ayrım vardır. Bizdeki gibi Ba¬kanlar Kurulu, Başbakan gibi kavramlar yoktur. ABD’de uygulanan sistemdir.
  • e)         Yarı Başkanlık Sistemi: Yürütmenin iki başlı olduğu, Cumhurbaşkanının halk tarafından seçildiği ve siyasal yürütme yetkisinin ve siyasi sorumluluğun Cumhurbaşkanında bulunduğu sistemdir.
  •  
  •                                     SENED-İ İTTİFAK (1808)
  • Sened-i İttifak’ın amacı; Merkezi otoriteden bağımsız hareket etmeye başlayan ayanları devlet denetimi altına almaktır.
  • ● Padişah, ilk kez kendi otoritesi dışında bir gücün varlığını kabul etmiştir.
  • ● Padişahın yetkileri ilk kez sınırlandırılmıştır.
  • Sened-i İttifak bir anayasa değildir; ancak anayasal belge niteliğindedir.
  •  
  • TANZİMAT FERMANI (1839)
  • Fermanın amacı
  • Osmanlıya bağlı bütün vatandaşlara eşit haklar ve¬rip, Avrupa devletlerinin Osmanlının içişlerine karışmasını engellemektir.
  • Tanzimat Fermanı’yla padişah ilk kez ka¬nunun üstünlüğünü kabul etmiştir.                               
  •  
  • 3. ISLAHAT FERMANI (1856)
  • Fermanın Amaçları
  • ● Azınlıkların Osmanlıya olan bağlılığını artırmaktır.
  • Islahat Fermanı’yla din farkı gözetilmek¬sizin bütün vatandaşlar eşit haklara sa¬hip olmuşlardır. Ancak azınlıklara verilen bu geniş haklar Osmanlı Devleti’nin da¬ğılmasını hızlandırmıştır. Diğer yandan Müslüman halkın memnuniyetsizliği artmıştır.                                          
  •  
  • I. MEŞRUTİYETİN İLANI (1876)
  •           Kanun-i Esasi adlı ilk anayasanın 1876′da kabul edilmesiyle Osmanlı Devleti’nde ilk anayasa uygulamaya konulmuştur.
  • ● Türk tarihinde ilk kez anayasa yürürlüğe girmiştir.
  • ● Osmanlı tarihinde ilk kez meclis (parlamento) açılmış ve halka temsil hakkı verilmiştir.
  • Kanun-i Esasi’nin Özellikleri:
  • ● Parlamento, Meclis-i Mebusan ve Meclis-i Ayan olmak üzere iki meclisten oluşuyordu.
  • ● Ayan meclisi üyeleri padişah tarafından ölünceye kadar tayin edilebilecektir.
  • ● Padişah gerekli gördüğünde meclisi açıp kapatabilecektir
  • ● Padişah, devlet güvenliğini bozduğu gerekçesiyle polis araştırması yaptırabilecek ve suçlu görü¬lenleri sürgüne gönderebilecektir.
  •  
  • II. MEŞRUTİYET’İN İLANI (1908)
  • 1909 yılında Anayasa’da (Kanuni Esasi’de) yapılan değişiklikler şunlardır:
  • Hükümet, padişaha değil meclise karşı sorumlu hale getirilmiştir.
  • Padişahın yetkileri sınırlandırılmıştır.
  • Padişahın sürgüne gönderme yetkisi kaldırılmıştır.
  • Padişahın meclisi açma-kapama yetkisi zorlaştırılmıştır.
  • Sansür yasağı kaldırılmıştır.
  • Halka örgütlenme özgürlüğü getirildi.
  • 1921 ANAYASASI  (TEŞKİLAT-I ESASİ)
  • Hükümet Sistemi: Meclis Hükümeti (yasama ve yürütme organları, yasamada toplanır)
  • » Meclis hükümeti sisteminde meclisin üstünlüğü benimsenmiştir.
  • » "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir." ilkesinin kabul edilmesiyle Cumhuriyetin dayanağı olan milli egemenlik ilkesi benimsenmiştir.
  • » Kuvvetler Birliği ilkesi kabul edilmiştir (Yasama ve yürütme görevi meclise aittir). Yargıyla ilgili bir hüküm getirilmemiştir.
  • » Hak ve özgürlüklere yer verilmemiştir.
  • » 1921 Anayasası tek yumuşak anayasa niteliğindedir.
  • » 1921 Anayasası’nın en önemli yeniliği "Milli Egemenlik" ilkesinin benimsenme¬sidir.
  • » Çoğunlukçu demokrasi anlayışı benimsenmiştir.
  •             1923 Değişiklikleri
  • » "Türkiye devletinin rejimi Cumhuriyet’tir." mad¬desi anayasaya girmiştir.
  • » Devletin başkanı Cumhurbaşkanıdır.
  • 1924 ANAYASASI
  • Hükümet Sistemi: Karma Sistem (yasama ve yürütme organları, yasamada toplanır.)
  • » Karma Hükümet sistemi, Meclis Hükümeti Siste¬mi ve Parlamenter Hükümet Sistemi arasındaki süreç demektir.
  • » Çoğunlukçu demokrasi anlayışı benimsenmiş¬tir.
  • » 1928′de, "Devletin dini İslam’dır" hükmü çıkartılmıştır.
  • » 1930′da kadınlar, yerel seçimlerde seçme, 1934′te genel seçimlerde seçme – seçilme hak¬kını almışlardır.
  • » 1937′de, laiklik dahil altı ilke anayasaya girmiştir.
  • » "Devletin yönetim şekli Cumhuriyettir." maddesi¬nin değiştirilmesi yasaklanmıştır.
  • » 1946′dan itibaren çok partili siyasi hayata geçil¬miş; tek dereceli seçim sistemi benimsenmiştir.
  • » 1924 Anayasası hem tek partili dönem¬de hem de çok partili dönemde uygula¬nan ve Türkiye Cumhuriyeti’nin en uzun süre yürürlükte kalan anayasasıdır
  •  
  • 1961  ANAYASASI
  • Hükümet Sistemi: Parlamenter Sistemdir.
  •           İlk kez Güçler ayrılığı ilkesi benimsenmiştir.
  •           Temel hak ve özgürlüklerin en ayrıntılı biçimde düzenlendiği anayasadır.
  •           Herkese önceden izin almadan dernek kurma hakkı, işçilere ve kamu çalışanlara sendika kur¬ma hakkı ile toplu sözleşme ve grev gibi çeşitli haklar verilmiştir.
  •           Çoğulculuk ilkesi benimsenmiştir.
  •           "Sosyal Devlet" ilkesi ilk kez bu anayasada yer almıştır. Bunun yanı sıra "Hukuk Devleti, De¬mokratik Devlet, İnsan Haklarına Dayalı Devlet" ilkeleri bu anayasada yer almıştır.
  •           Anayasa Mahkemesi    ● Diyanet İşleri Başkanlığı
  •           HSYK                DPT              MGK
  •  
  •  1971 ve 1973  Değişiklikleri
  • - Bakanlar Kurulu’na kanun hükmünde karar¬name çıkarma yetkisi verilerek yürütme güç¬lendirilmiştir.
  • - Üniversite özerkliği azaltılmıştır.
  • - TRT’nin özerkliği kaldırılmıştır.
  • - Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ile Dev¬let Güvenlik Mahkemesi kurularak yargı de¬netimine sınırlama getirilmiştir. (DGM’ler 2004′te kaldırılmış)
  • - Memurların sendika kurma hakları ellerin¬den alınmıştır.
  • 1982 ANAYASASI
  • Hükümet Sistemi: Parlamenter sistem
  • ● Kazuistik  bir Anayasadır.
  • ● En "sert" anayasamızdır.
  • ● Yürütme organı güçlendirilmiştir.
  • ● Siyasi kararlar almadaki zorlukları giderici hü¬kümler getirmiştir. (siyasi tıkanıklıkları giderici hükümler)
  • ● Otorite-hürriyet dengesinde otoritenin ağırlığı söz konusudur. 
  • 1982 ANAYASASININ TEMEL ÖZELLİKLERİ
  • 1982 Anayasası’nın 2. maddesi ile "Başlan¬gıcı" bölümündeki "temel ilkeler" değiştirile¬mez ve değiştirmeleri teklif dahi edilemez hü¬kümler haline gelmiştir.Ancak başlangıç metninde değişiklik yapılabilir.
  • A.        Başlangıç İlkeleri
  • >          Atatürk İlke ve İnkılaplarına Bağlılık
  • >          Atatürk Medeniyetçiliği
  • >          Atatürk Milliyetçiliği
  • >          Çağdaş Medeniyet Düzeyine Ulaşma Azmi
  • >          Milli Egemenlik
  • >          Anayasanın ve Hukukun Üstünlüğü
  • >          Özgürlükçü Demokrasi
  • >          Doğal Haklar
  • >          Türk varlığının devleti ve milletiyle bölünmezliği
  • >          Sosyal Adalet ve Eşitlik
  • >          İnsan Onurunun Korunması ve Kişinin Maddi ve Manevi Varlığının Korunması
  • >          Laiklik
  • B.   Devletin Temel Nitelikleri
  • a.         Demokratik Devlet
  • Demokratik devletin unsurları şunlardır:
  • 1.         Egemenliğin bir kişi, zümre veya sınıf tarafın¬dan, belli sınıfların yararına kullanılmaması
  • 2.         Serbest ve genel oya dayalı ve düzenli aralıklar¬la tekrarlanan seçimlerin yapılması
  • 3.         Seçmenlere birden fazla alternatif sunulması
  • 4.         Serbestçe örgütlenmiş siyasi partiler arasında eşit şartlarda yürütülen iktidar yarışının olması
  • 5.         Temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alın¬ması
  •             Demokrasi
  • ● Demokrasi, toplumun kendi kendini yönetmesi anlamına gelmektedir. Halk iradesi esas olup, halk, yöneticilerini seçimle belirler.
  •  
  • Demokrasilerin dayandığı temel ilkeler şunlardır:
  • 1.  Çoğulcu demokrasi: Farklı görüş, anlayış ve tutuma saygılı olmayı anlatır. Demokrasilerde çok ses¬liliğin olması şarttır ve bu ancak çok partili siyasi düzenle mümkündür.
  • 2. Çoğunlukçu demokrasi: Çoğunluğun azınlığa hükmettiği azınlığın muhalefetin olmadığı demokrasi anlayışıdır.
  •  
  • Demokrasi, uygulama biçimine göre üçe ay¬rılır:
  • 1. Doğrudan demokrasi: Halkın tamamının, alınan kararlara katılması demektir. Nüfu¬sun az olduğu İlk Çağ Ege şehir (site) dev¬letlerinde uygulanmıştır. Günümüzde uygulanmamaktadır.
  • 2. Yarı doğrudan demokrasi: Seçimle iş ba¬şına gelmiş meclis ve yöneticiler varsa da, bazı kararlar, seçmenlerin doğrudan katılı¬mıyla alınır.  Egemenliği 4 şekilde kullanırlar:
  • ●Halkoyu   ●Temsilcileri azli   ●Halk girişimi   ●Halk vetosu
  • 3. Temsili demokrasi: Halkın seçtiği temsilci¬lerin, halk adına karar alması demektir. Tür¬kiye Cumhuriyeti bu sistemle yönetilir.
  •                 Seçimler ve Halk Oylaması
  • Seçimler ve halk oylamasının yapılmasında;
  • Serbestlik İlkesi: Seçmenin özgürce oyunu kul¬lanabileceği bir ortamın yaratılmasıdır.
  • Genel Oy İlkesi: Herkesin serbestçe, ırk, cins, düşünce, din ve mezhep ayrımı gözetilmeksizin oyunu kullanabilmesi ve yönetime katılması de¬mektir. 1934′ten itibaren uygulanmıştır.
  • Eşit Oy İlkesi: Dil, din, cins farkı olmaksızın her¬kesin 1 oy hakkına sahip olmasıdır.
  • Gizli oy: Seçmenlerin kendi iradelerini serbest¬çe ve her türlü baskıdan uzak olarak kullanmaları için tek başlarına, kimse tarafından bilinmeden kullanılmasını sağlayacak bir ortamın oluşturul¬masıdır.
  • Tek dereceli seçim: Ülkemizde ilk tek derece¬li seçim 1946′ da yapılmıştır. Tek dereceli seçim sistemi, seçmenlerin kendi temsilcilerini doğru¬dan doğruya seçmeleridir.
  • Açık sayım ve döküm: Oyların sayımı ve sayım sonuçlarının toplanmasının herkesin gözü önün¬de yapılmasıdır.Ülkemizde gizli ve açık sayım ilkesine göre se¬çimler ilk kez 1950′ de yapılmıştır.
  • b.         Laik Devlet
  • Laik devletin öğeleri şunlardır:
  • 1.         Resmi bir devlet dininin bulunmaması
  • 2.         Din ve mezhep ayrımının yapılmaması
  • 3.         Devlet yönetiminin din kurallarına dayalı olma¬ması
  • 4.         Din kurumları ile devlet kurumlarının birbirinden ayrılmış olması
  • 5.         Din hizmetlerinin de bir kamu hizmeti olarak ka¬bul edilmesi
  • c.         Hukuk Devleti
  • Vatandaş haklarının hukuki güvence altına alın¬dığı ve devletin eylem ve işlemlerinin hukuk ku¬rallarına bağlı olarak yürütüldüğü devlet düzeni¬ne hukuk devleti denir.
  • Hukuk devletinde bulunması gereken özellikler şunlardır:
  • ● Yasama işlemlerinin ve İdari işlemlerinin  yargısal denetime tâbi ol¬ması
  • İSTİSNALARI:
  •  Yargı denetimine tabi olmayan durumlar:
  •           Yüksek Seçim Kurulu (YSK) kararları
  •           Cumhurbaşkanının tek başına yapmış olduğu işler
  •           Silahlı Kuvvetlerde verilen disiplin cezaları
  •           HSYK ka¬rarları
  •           Yüksek Askeri Şura (YAŞ) kararları
  •           Memurlara verilen uyarma ve kınama cezaları
  •           Olağanüstü ve sıkıyönetim KHK’leri
  •           Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar
  •  
  • ● Yargı bağımsızlığı                  ● Kanuni hakim güvencesi
  • ● Temel hakların güvence altına alınması
  • ● Yasaların genel olması           ● Yasaların anayasaya uygunluğu
  • ● Hukukun genel ilkelerine bağlılık.
  • ● Kuvvetler ayrı¬lığının benimsenmesi
  • ● Anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığı
  • ● İdarenin işlemlerinin belirliliği ● idarenin mali sorumluluğu
  • d.         1982 Anayasasında Atatürk Milliyetçiliği
  • ● Irkçılığı reddeder. (subjektif milliyetçilik anlayışı)
  • ● Saldırganlığa ve şovenizme karşıdır.
  • ● Milliyetçiliği reddeden akımlara karşıdır.
  • ● Sınıf kavramı yoktur. ● Akılcıdır, çağdaştır, demokratik ve insanidir.
  • ● Barışçıdır,birleştiricidir,laiktir.
  • e.  Sosyal Devlet
  • Devletin, sosyal barışı ve sosyal adaleti sağlamak amacıyla sosyal ve ekonomik hayata aktif müdahalesini gerekli gören devlet anlayışına sosyal devlet (refah devleti) denir.
  • f.    İnsan Haklarına Saygılı Devlet
  • İNKILAP KANUNLARININ KORUNMASI
  • 1.         3 mart 1924 tarihli tevhid-i tedrisat kanunu,
  • 2.         25 kasım 1925 tarihli şapka iktisası hakkında kanun,
  • 3.         30 kasım 1925 tarihli tekke ve zaviyelerle tür¬belerin şeddine ve türbedarlıklar ile bir takım unvanların men ve ilgasına dair kanun,
  • 4.         17 şubat 1926 tarihli Türk medeni kanunu,
  • 5.         1 kasım 1928 tarihli beynelmilel erkamın ka¬bulü hakkında kanun,
  • 6.         1928 tarihli Türk harflerinin kabul ve tatbiki hakkında kanun (Türk harflerinin kabulü ve uy¬gulanması hakkında kanun),
  • 7.         1934 tarihli efendi, bey, paşa gibi lakap ve un¬vanların kaldırıldığına dair kanun,
  • 8.         1934 tarihli bazı kisvelerin giyilemeyeceğine dair kanun
  •  

Etiketler :

DİĞER ANAYASA NOTLARI HABERLERİ

    • Anayasa mahkemesi hakkında bilgiler

      Anayasa mahkemesi hakkında bilgiler

      KPSS anayasa dersinde karşımıza soru gelebilecek olan konulardan birisi de Anayasa mahkemesi ve anayasa mahkemesinin işlevleri şeklinde olabilmektedir. Bu konumuzda anayasa mahkemesi hakkında bilgiler...

    • TBMM’nin Bilgi Edinme Ve Denetim Yolları

      TBMM’nin Bilgi Edinme Ve Denetim...

      TBMM’NiN BiLGi EDiNME VE DENETiM YOLLARI Soru Önergesi : TBMM üyelerinin herhangi bir bakan veya Başbakan’dan, bir konu üzerine bilgi istemesidir. - Yazılı olarak istenir - Yazılı...

    • Meclis Çalışmaları Hakkında Bilgiler

      Meclis Çalışmaları Hakkında Bilgiler

      Meclis ne zaman toplanır? Meclis Bir yasama yılında ne kadar tatil yapabilir? MECLİS ÇALIŞMALARI  Meclis, her yıl ekim ayının ilk günü kendiliğinden toplanır.  Meclis, bir yasama...

    • KPSS sınav kazandıracak  Vatandaşlık Notları

      KPSS sınav kazandıracak Vatandaşlık N...

      KPSS sınav kazandıracak  Vatandaşlık Notları Lisans sınavına sayılı günler kala bu notlara göz atmanız oldukça faydanıza olacaktır. Geçmiş yıllarda sorulan Vatandaşlık...

    • KPSS Anayasa  Yasama Konu Özeti

      KPSS Anayasa Yasama Konu Özeti

        Meclis genel oylama ile seçilen 550 milletvekilinden oluşur. Milletvekili için 25 yaş şartı vardır. İlkokul mezunu olmak, taksirli suçlar dışında 1 yıldan fazla...

YORUMLAR
Bu Habere 1 Yorum Yapılmıştır.
  • ferhat diyor ki ;
    15 Mart 2011 2:16

    güzel bilgiler

2014 KPSS

GÜNCEL HABERLER

İŞ İLANLARI

GÜNÜN HABERLERİ

Site Yazarı Google +: Serdar KAYAR