kpss coğrafya notları
kpss 2012 coğrafya notları
Kpss CoÄŸrafya ders notlarım. Kpss coÄŸrafya kitapları ve dershanedeki coÄŸrafya ders notlarımı toparlayarak kısaltılmış coÄŸrafya notları hazırladım. Kpss coÄŸrafya çalışmak için etkili bir kaynak olacağını düÅŸünüyorum. Sıkılmadan coÄŸrafya çalışmak için incelemenizi tavsiye ederim.
Türkiye’nin CoÄŸrafi Konumu
CoÄŸrafi Konum: Dünya üzerinde seçilmiÅŸ bir yerin; matematik ve özel konumu ile jeopolitik önemini kapsar.
Türkiye’nin özel konumu: Aynı anda farklı mevsimlerin yaÅŸanması, kısa mesafedeki ciddi yükselti deÄŸiÅŸiklikleri, boÄŸazlar, OrtadoÄŸu petrollerine yakın olmak, nüfus, deniz, ticaret vb..
Türkiye’nin Matematik Konumu
Enlem Etkisi
Güneyden Kuzeye gidildikçe,
· Türkiye 36 42 kuzey paralelleri 26 45 doÄŸu meridyenleri arasındadır.
· Türkiye’de güneyden kuzeye yer çekimi artar.
· GüneÅŸ ışınlarının geliÅŸ açısı Ekvatordan kutuplara doÄŸru küçülür.
· Türkiye’nin güney kıyıları kuzey kıyılarından sıcaktır.
· Türkiye ılıman iklim kuÅŸağındadır. (Bitki örtüsü iklimin sonucudur.)
· Gölge boyu güneyden kuzeye doÄŸru artar.
· Güneyden kuzeye denizlerde tuzluluk azalır. (buharlaÅŸma ne kara çok ise tuzluluk artar.)
· Kalıcı kar alt sınırı güneyden kuzeye azalır.
· Orman üst sınırı güneyden kuzeye azalır.
· Güneyden kuzeye Çizgisel hız azalır.
· Gece ile gündüz arasındaki zaman farkı artar.
· Alacakaranlık süresi artar.
Dönenceler dışında olduÄŸu için,
· GüneÅŸ ışınları hiçbir zaman dik açıyla düÅŸmez.
· Gölge boyu hiçbir zaman sıfır olmaz.
Orta KuÅŸakta OlduÄŸu için,
· Dört mevsim belirgin olarak yaÅŸanır.
· GüneÅŸ ışınları hiçbir zaman dik gelmez.
· Cephe yağışları görülür.
· Sürekli sıcak soÄŸuk iklimler yoktur.
· Batı rüzgârları etkisindedir.
· Ilıman iklim görülür.
· GüneÅŸ ışınlarının geliÅŸ açısının yıl içindeki deÄŸiÅŸimi fazladır.
· Yıl içinde sıcaklık deÄŸiÅŸimi fazladır.
Bakı Etkisi(güney cepheler),
· Daha sıcaktır. Bitki örtüsü gürdür.
· Orman üst sınırı daha yüksektir.
· Kar kolay erir. Kalıcı kar sınırı yüksektir.
· OlgunlaÅŸma süresi kısadır.
· Nüfus çok olmalıdır.
· Hepsi Enlem Etkisidir.
Özel Tarihler,
21 Mart (Ekvator 90 ) Ülkemizde gece gündüz süreleri eÅŸit. (ekinoks)
21 Haziran (Yengeç 90) En büyük açı, en kısa gölge, en uzun gündüz
23 Eylül (Ekvator 90) Ekinoks, sonbahar baÅŸlangıcı
21 Aralık ( OÄŸlak 90) kış, en küçük açı, gölge en uz
un, en uzun gece
21 Haziran kuzeyde daha uzun gündüz güneyde uzun gece
21 Aralık kuzeyde daha uzun gece güneyde daha uzun gündüz
Boylam Etkisi
Türkiye 26 45 doÄŸu meridyenleri arasında 19 meridyen her meridyen arası 4 dakika 19×6=76 dakika zaman farkı vardır.(batıdan doÄŸusuna) Uluslar arası saat programı her 15 meridyende bir saat vardır. 30. Meridyen ve 45. Meridyen ülkemiz sınırları içindedir. Bu yüzden istediÄŸimiz birini kullanabiliriz. Yaz aylarında 45. Meridyen(IÄŸdır) kullanılır. Amaç enerji tasarrufu yapmaktır. Kışın 30. Meridyen kullanılır. (Ä°zmit)
Türkiye’nin Fiziki Özellikleri
I. Jeolojik Zaman
Masif kütleler oluÅŸmuÅŸtur. ( KırÅŸehir, Bitlis, Saruhan, Devrekâni, Yıldız DaÄŸları, MenteÅŸe DaÄŸları) Bu bölgelerde deprem riski azdır. Zonguldak taÅŸ kömür yatakları bu zamanda oluÅŸmuÅŸtur.
II. Jeolojik Zaman
YoÄŸun tortulaÅŸma gerçekleÅŸmiÅŸtir. Türkiye’yi ÅŸekillendirecek tortular Tethys denizinde birikmiÅŸtir. Genel olarak aşınma dönemidir.
III. Jeolojik Zaman
Kıvrımlı daÄŸ sistemi, Alp-Himalaya kıvrım kuÅŸağı ve bu kuÅŸakta yer alan kuzey Anadolu ve toros daÄŸları orta ve son dönemlerinde kırık hatlarımız oluÅŸmuÅŸtur. KAF(Çanakkale, Erzincan, Van), DAF(Antakya, Bingöl, Van), BAF(Ä°zmir, Aydın, Manisa). Güvenli bölgeler: Konya, Karaman, TaÅŸeli platosu, Mardin, Batman, Edirne, Kırklareli. Kırıklı daÄŸlar oluÅŸmuÅŸtur. Linyit, petrol, doÄŸalgaz, bor ve tuz yatakları bu zamanda oluÅŸmuÅŸtur. Linyitin her bölgede olması Türkiye’nin 3. Zamanda oluÅŸtuÄŸunun kanıtıdır.(kaliteli linyit %90 egede çıkar) (AfÅŸin Elbistan linyit ile en çok enerji üreten termik santral)
IV. Jeolojik Zaman
Bu dönemde yükselme meydana geldi. Yüksek düzlükler bunun kanıtıdır. Epinojenez: Yükselme, alçalma kıta hareketleridir. Volkanizma: Volkanik araziler ve sönmüÅŸ volkan daÄŸlar bu zamanda oluÅŸmuÅŸtur. (Volkanik araziler en geniÅŸ doÄŸu a. , sonra iç Anadolu)
BoÄŸazlar bu dönemde oluÅŸtu. Egeit adası çöküyor. Akdeniz egeye doluyor. BoÄŸazların geçtiÄŸi akarsular çöküyor.
Buzullar: En etkisiz güç buzullardır. Ülke üzerinde etkili olmamıştır.
Türkiye’de en etkili dış kuvvet akarsulardır.
Kıta Sahanlığı: En sığ deniz en geniş kıta sahanlığıdır. Ege en geniş kıta sahanlığı, 200m derinlik
· DaÄŸlar kıyıya dik ise kıta sahanlığı geniÅŸtir. DaÄŸlar kıyıya paralel ise kıta sahanlığı dardır.
· Ege dışında, orta Karadeniz ve adananın gerisinde daÄŸlar içerden baÅŸladığı için K.S. GeniÅŸtir.
Falez(yalıyar): Dalga aşındırması sonucu oluÅŸan dik yamaçlardır. K.S. dar ise görülür. Çünkü derin sularda dalgalar güçlüdür.
Gel Git: Göller, denizler ve okyanuslarda görülür. Kütle büyüdükçe etki artar. Okyanuslarda etkilidir. Türkiye’deki etkisi azdır. 30cm etkisi vardır. Okyanus kıyılarında ve akarsu ağızlarında gel git etkisiyle oluÅŸan ÅŸekillereHaliç denir.
Delta: Kıyı ova türüdür. Güçlü akan akarsu denize bol malzeme(aliviyon) taşır. Birikinti denizin içine olur. Sığ deniz olacak. Kıta sahanlığı geniÅŸ olacak. Akıntı etkisiz, gel git etkisiz olmalıdır. Taşınan toprak verimlidir.
· En büyük delta Çukurova, besleyen Seyhan ve Ceyhan
· Silifke deltası, besleyen Göksü nehri
· Egede küçük deltalar vardır.
· Büyük menderes deltası, besleyen büyük menderes
· Küçük menderes deltası, besleyen küçük menderes
· Gediz deltası, besleyen Gediz
· Bakırçay deltası, besleyen Bakırçay
· Karadeniz Bafra Ovası(deltası), besleyen Kızılırmak
· Karadeniz ÇarÅŸamba deltası, besleyen Kızılırmak
Not: Adapazarı ovası(Sakarya), Antalya ovası(Aksu), Amik ovası(asi) Delta değillerdir!
Türkiye’nin Ä°klim ve Bitki Örtüsü
Sıcaklık
Ä°zoterm: EÅŸ sıcaklık, aynı sıcaklıktaki noktaların birleÅŸtiÄŸi çizelgedir. Çizelgenin geçtiÄŸi her yerde sıcaklık eÅŸittir. Aralıklar eÅŸit olmalıdır.
Kışın en sıcak Akdeniz’dir. Yazın en sıcak güneydoÄŸu’dur. Kışın en soÄŸuk kuzey doÄŸu Anadolu, Yazın en soÄŸuk kuzey doÄŸu bölgesidir.
İndirgenmiş Sıcaklık
Her 200m yükseldikçe sıcaklık 1 derece düÅŸer. Ä°ndirgenmiÅŸ sıcaklık yüksekliÄŸi 0 olarak kabul eder. Ä°ndirgenmiÅŸ sıcaklık haritalarında yükselti dikkate alınmaz. Enlem, karasallık ve denizellik faktörleri deÄŸerlendirilir.
Sıcaklık Farkı
Günlük sıcaklık farkı sabaha karşı ile öÄŸleden sonra arasındaki farktır.
Nem fazla ise sıcaklık farkı azdır. Nem az ise sıcaklık farkı çoktur.
Fark en az Karadeniz (Rize doÄŸu Karadeniz)
Fark en çok doÄŸu Anadolu (Erzurum, Kars, Ardahan)
Ä°ç bölgelerde sıcaklık farkı çok olduÄŸu için fiziksel ufalanma fazladır.
Kıyılarda kimyasal ufalanma görülür.
Basınç
Ä°zlanda alçak basıncı: Kuzey batıdan gelir yazın yaÄŸmur, kışın kar yağışına neden olur.
Sibirya yüksek basıncı: Kuzey doÄŸudan gelir Daha çok kış mevsiminde etkilidir.
Basra alçak basıncı: Güney doÄŸudan gelir Daha çok yaz mevsiminde etkilidir.
Asor yüksek basıncı: Güney batıdan gelirse yazın yaÄŸmura, balkanlardan gelirse kış kar yağışını getirir.,
Rüzgârlar
Batı Rüzgârları(Enlem Etkisi),
Yerel Rüzgârlar – KaYıP SaKaL (karayel, yıldız, poyraz, samyeli, kıble, lodos)
Lodos (sıcak getirir ama deniz üzerinden gelir yağış getirir)
Meltemler kara ve deniz meltemleri
Gündüz SoÄŸuk denizden sıcak karaya esen rüzgâra deniz meltemi denir.
Gece soÄŸuk karadan sıcak denize esen rüzgâra kara meltemi denir.
Fön Rüzgârı
Sıcak rüzgârlar daÄŸ yamacında yükselir yükselirken soÄŸur yağış getirebilir, sonra ters yamaçta ısınarak ilerler ve indiÄŸi yere fön etkisi yapar. Rize çevresi, IÄŸdır çevresi mikro klima alanıdır. Fön etkisiyle turunçgil yetiÅŸir.
Nem ve Yağış
Bağıl Nem: Bağıl nem yağış olup olmayacağı konusunda fikir verir. Bağıl nem fazla ise havanın yağma ihtimali fazladır. Hava sıcaksa bağıl nem azalır. Hava soğuksa bağıl nem artar.
Yazın bağıl nem en düÅŸük güney doÄŸu
Yazın bağıl nem en yüksek doÄŸu Karadeniz
Sıcaklık: Buharlaşma + Mutlak Nem
Mutlak Nem: Sıcak ve Su ile artar. Yazın Akdeniz 1.
BuharlaÅŸma: Sıcaklık ile artar. En çok güney doÄŸu, En az Karadeniz. Yazın.
Yağış
Cephesel Yağışlar: Enlem + Orta KuÅŸak sıcak hava ile soÄŸuk hava çarpışıyor. Her bölgede görülür, en çok Akdeniz bölgesi
Yamaç Yağışları: Denizden gelen nemli hava daÄŸda yükseldikçe soÄŸur ve yağış yapar. Önce Karadeniz sonra Akdeniz
Yükselim Yağışları: Isınan hava yükselir ve soÄŸur. Yağış yapar. Ä°lkbahar içanadolu Yüksek yerler alçak yerlere göre daha çok yaÄŸar.
1. DoÄŸu Karadeniz Rize 2500ml
2. Akdeniz Bölgesi Antalya bölgesi Teke yöresi
3. Ege Kıyı ege, MenteÅŸe bölgesi
4. Marmara, Yıldız dağları
5. DoÄŸu Anadolu Hakkâri, Erzurum, Kars
6. Güney doÄŸu Mardin, Diyarbakır
7. Ä°ç Anadolu, Yukarı Kızılırmak(Sivas)
Not: En az yağış Tuz gölü, IÄŸdır
Yağış Rejimi: Mevsimlere göre yağış miktarı, ülkemizde genel olarak düzensizdir. En düzenlisi Karadeniz Bölgesidir.
En çok yağış
Kış: Akdeniz, Ege, Marmara, Güney doÄŸu
Sonbahar: Karadeniz
Yaz: DoÄŸu Anadolu
Ä°lkbahar: Ä°ç Anadolu
En az Yağış
Kış: Doğu Anadolu
Yaz: Ä°ç Anadolu, Akdeniz, Ege, Marmara, Güney DoÄŸu
Ä°lkbahar: Karadeniz
Kaynak: http://alihankocak.com/2011/03/kpss-cografya-ders-notlari/
Benzer Ders Notları
Etiketler: Coğrafya, KPSS Dökümanlar, notları
10linekpss.Com dosyalar üzerinde hiçbir hak iddia etmez. Dosyalar tamamen yayın evine aittir. Tanıtım amaçlı paylaşılmıştır. Kesinlikle ticari amaçla kullanılamaz. Lütfen dosyalara örnek olarak bakın ve orijinal baskılarını alın.
“kpss coÄŸrafya notları” haberi için yorumlar:
çok saolun elinize sağlık
Yazan: mert Tarih: 18 Åžub 2012