Osmanlı Devleti gerileme dönemi

Osmanlı Devleti gerileme dönemi kpss’den sık soru gelen bir konudur. Gerileme Dönemi 1699 Karlofça antlaşmasıyla başlar 1792 Yaş antlaşmasıyla sona erer (18.Yüzyıl), yaş antlaşmasından sonra dağılma dönemi başlar.

Osmanlı Devleti gerileme dönemi özet notlar

GERİLEME DÖNEMİ (1699-1792)

Osmanlı Devleti’nde Karlofça Antlaşması’ndan Yaş Antlaşması’na kadar geçen döneme “Gerileme Dönemi” denir.

GERİLEME DÖNEMİ SİYASİ GELİŞMELER
TARİH	GELİŞME
1711	Osmanlı-Rus Savaşı >Prut Antlaşması
1715-1718	Osmanlı-Venedik-Avusturya Savaşları
1718	Pasarofça Antlaşması
1718-1730	Lale Devri
1736-1739	Osmanlı-Rusya-Avusturya Savaşları
1739	Belgrad Ant.(18.yy’da imzalanan son kazançlı antlaşmadır.)
1740	Fransaya verilen kapitülasyonlar sürekli hale getirilmiştir.
1768-1774	Osmanlı-Rusya Savaşları
1770	Çeşme Baskını
1774	Küçük Kaynarca Antlaşması
1787-1792	Osmanlı-Rusya-Avusturya Savaşları
1789	Fransız İhtilali
1791	Osmanlı-Avusturya >Ziştovi Ant
1792	Osmanlı-Rusya >Yaş Ant

GERİLEME DÖNEMİ ISLAHATLARI

Bu dönemde Avrupa’dan geri kaldığını fark eden padişahlar yaptığı ıslahatlarda Avrupayı örnek alarak aradaki açığı kapatmaya çalışmışlardır. Bu dönem ıslahatlarında şahısa bağlı kalarak devlet politikası olarak uygulanmamıştır.

A) LALE DEVRİ (3. AHMET) (1718-1730)

Lale Devri

Pasarofça Antlaşması ile Patrona Halil ayaklanmasına kadar geçen döneme Lale Devri denir.

BU DÖNEMDE:

İstanbulda ilk matbaa açıldı. Matbaa batıdan alınan ilk teknik yeniliktir(1727).
Yalova kağıt imalathanesi açıldı
İstanbulda kumaş fabrikası ve çini imalathanesi açıldı.
Doğu klasiklerinden Türkçeye çeviriler yapıldı.
İstanbulda kütüphaneler açıldı.
Avrupa’ya ilk geçiçi elçilikler gönderildi.
Yeniçerilerden itfaiye bölüğü kuruldu.
Çiçek aşısı uygulandı.
Mimari alanda batı etkisi görüldü.
Bu dönemde askeri düzenlemeler yapılmadı.
Devrin padişahı Nevşehirli Damat İbrahim Paşadır.
Ünlü Divan şairi Nedim ve minyatür sanatçısı Levni bu dönemde yaşamıştır.

B) 1.MAHMUT (1730-1754)

Humbaracı ocağı kurularak ordunun mermi ve havan topu ihtiyacı karşılanmıştır. Osmanlı orduları batıda olduğu gibi Bölük, Tabur ve Alay şeklinde örgütlenmiştir. Orduya subay yetiştirmek için Hendeshane (Kara Mühendishanesi) açıldı (1734).

NOT:1734′te açılan Hendeshane batı tarzında açılan ilk askeri okuldur.

C) 3.MUSTAFA (1757-1774)

3. Mustafa

Avrupa’dan getirilen tıp, astronomi ve matematik ile ilgili eserler Türkçeye çevrildi. Sürat topçuları ocağı kuruldu. Deniz Kuvvetlerine subay yetiştirmek için Mühendishane-i Bahr-i Hümayun adlı denizcilik okulu açılmış. Mali alanda en önemli ıslahatlardan biri olan ve temelli iç borçlanma esasına dayanan “Esham Sistemi”getirilmiştir.

D)1.ABDÜLHAMİT(1774-1789)

İstihkam okulu açılmıştır.

Ulufe alım satımı yasaklanmıştır.

NOT;Yeniçerilere verilen maaşa ulufe denir.

GERİLEME DÖNEMİ İSYANLARI

PATRONA HALİL İSYANI (1730)

İran Savaşları’ndaki başarısızlıklar yüzünden halkın yoksul bir yaşam sürmesi ve yöneticilerin lüks ve israf içinde yaşaması üzerine esnaf ve yeniçerilerin Patrona Halil önderliğinde ayaklanmasına denir.

KABAKÇI MUSTAFA İSYANI (1807)

3.Selim dönemimde yapılan ıslahtlar toplumun bazı kesimlerinin tepkisini çekmiş ve bu arada yeniliklere kaynak sağlamak için bazı vergilerin artırılması bu isyana neden olmuştur.

NOT; İsyan sonucu öldürülen ikinci Osmanlı padişahı 3. Selimdir. Birincisi ise Genç Osman’dır.

3.SELİM DÖNEMİNİ KONU BÜTÜNLÜĞÜNDEN DOLAYI DAĞILMA DÖNEMİNDE AYRINTILI BİR ŞEKİLDE YER VERİLECEKTİR.

18.YY ISLAHATLARININ GENEL ÖZELLİKLERİ

Savaşların yenilgiyle sonuçlanması ve toprak kayıpları nedeniyle ıslahatlar daha çok askeri alanda yapılmıştır.
Avrupa örnek alınarak ıslahatlar yapılmıştır.
Islahatlar şahıslara bağlı kalmıştır.
17.yy ıslahatlarından daha kapsamlı olmasına rağmen devletin gerilemesine engel olamamıştır.

ENLER VE İLKLER

* Karlofça Antlaşması ile Osmanlı Devleti ilk defa büyük miktarda toprak kaybına uğramıştır (1699).

* Karlofça Antlaşması Osmanlı topraklarının paylaşılmak istendiği ilk uluslararası antlaşmadır.

* Osmanlı Devletinde batıdan alınan ilk teknik araç matbaa’dır. Basılan ilk eser “Vankulü Lügatı”adlı Türkçe-Arapça sözlüktür.

* Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım bağımsız olmuştur. Böylece halkı Müslüman olan bir ülke ilk defa Osmanlı Devleti!nden ayrılmış oldu(1774).

* Rusya’ya ilk kapitülasyonlar Küçük Kaynarca Antlaşması ile verilmiştir (1774).

* Osmanlı Devlet’inde ilk matbaa’yı açan kişi İbrahim Mütefferika’dır (Lale Devri).

Osmanlı Devleti gerileme Dönemi İle İlgili Püf Noktalar

Genç Osman’ın Yeniçeri Ocağı’nı kaldırma düşüncesi Osmanlıda ilk ciddi ıslahat teşebbüsüdür.
"Ferhat Paşa Antlaşması" ile Osmanlı Devleti doğuda en geniş sınıra ulaştı. (1590)
"Bucaş Antlaşması" Osmanlı Devleti’nin batıda toprak kazandığı son antlaşmadır (1672). Bu antlaşma ile devlet Batıda en geniş sınırına ulaştı.
"Girit’in alınması" Osmanlı Devleti’nin denizlerdeki son başarısı olmuştur. (1669)
"Vasvar Antlaşması" Osmanlı Devleti’nin Avusturya karşısında başarılı olduğu son antlaşmadır. (1664)
"Karlofça Antlaşması" ile Osmanlı Devleti ilk defa büyük miktarda toprak kaybetmiştir (1699).
"Karlofça Antlaşması" Osmanlı topraklarının paylaşılmak istendiği ilk uluslararası antlaşmadır (1699).
Yeniçeriler tarafından öldürülen ilk padişah "II. Osman"dır (1622).
"Genç Osman" Osmanlı Devleti’nde ilk kez saray dışından evlenerek sarayı halka açmıştır.
Osmanlı Devleti batının askeri üstünlüğünü 1718 "Pasarofça Antlaşması" ile ilk kez kabul etmiştir.
Osmanlı Devleti’nde batıdan alınan ilk teknik araç "matbaa"dır. Basılan ilk eser, "Vankulu Lügati" adlı Türkçe – Arapça sözlüktür.
XVIII. yüzyılda Ruslarla yapılan ilk savaş "Prut Savaşı"dır. (1711)
"Küçük Kaynarca Antlaşması" ile Kırım bağımsız olmuştur. Böylece halkı Müslüman olan bir ülke ilk defa Osmanlı Devleti’nden ayrılmıştır (1774).
Rusya’ya ilk kapitülasyonlar "Küçük Kaynarca Antlaşması" ile verilmiştir (1774).
"Mahmut" döneminde ilk defa Avrupa’dan subaylar getirilmiştir.
"Kara Mühendishanesi" Avrupa tarzı açılan ilk teknik okuldur. (1734)
Mühendishane-i Bahri Hümayun Osmanlı Devleti’nde çağdaş anlamda kurulan ilk askeri okuldur (1773).
İlk defa iç borçlanma "III. Mustafa" devrinde görülmüştür (Esham sistemi).
"III. Selim" Osmanlı tarihinde her alanda köklü reformlar yapmak gereğini kavrayan ilk padişahtır. (1789 -1807)
Belli bir plan ve programa bağlı olarak ıslahatların yapıldığı ilk dönem "III. Selim" dönemidir.
Osmanlı Devleti’nde mimaride ilk kez Batı’nın etkisi "Lale Devri"nde başlamıştır.
İlk daimi elçilikler Avrupa’nın önemli merkezlerinde "III. Selim" zamanında açıldı.
İlk yabancı dil uygulaması "III. Selim" zamanındadır.
İlk yabancı dil "Fransızca"dır.

Osmanlı devleti gerileme dönemi soruları

Soru 1. Osmanlı Devletinde,
I.Londra Boğazlar sözleşmesiyle boğazların …………Osmanlı denetimine bırakılması.
II.Paris Barış Konferansında Osmanlı toprak-…………larının Avrupa devletlerinin garantisine …………alınması.
III.Bir çok devlete kapitülasyonlardan …………yararlanma hakkı tanınması.
IV.Duyun-u Umumiye (genel borçlar) idaresinin …………kurulması.
uygulamalarından hangileri Osmanlının dünya devletleri arasındaki saygınlığını artırdığını gösterir?

A) Yalnız-I B ) Yalnız-II C) I ve II

D) II ve IV E) III ve IV

Soru 2. Osmanlı Devletinde,
I.Avrupa tarzında bir ordu kurulmuşken, ………..yeniçeri ocağı da varlığını devam ettirmiştir.
II.Padişah ile Ayanlar arasında bir sözleşme ………..imzalanmış ve Ayanlara birtakım haklar ………..tanınmıştır.
III.Tanzimat Fermanıyla her gücün üstünde ………..kanun gücünün varlığı kabul edilmiştir.
IV.Batı tarzında okullar açılmışken, ………..medreselerde varlığını sürdürmüştür.
Bu uygulamalardan hangileri toplumun belli bir kesiminin tepkisinden çekinildiğini göstermez?

A) Yalnız-I B ) Yalnız-III C) I ve III

D) II ve III E) III ve IV

Soru 3. XIX. ve XX. Yüzyıllarda gerçekleşen olaylardan bazıları şunlardır,
I.Birinci dünya savaşında Arapların Osmanlı …………devletine karşı ayaklanması
II.İtalya’nın Trablusgarb’ı işgal etmesi
III.Yunanistan’ın Osmanlı devletinden ayrılarak …………bağımsız olması
Bu gelişmelerden hangileri <<Milliyetçilik>>i yansıtmadığı savunulabilir?

A) Yalnız-I B ) Yalnız-II C) I ve II

D) II ve III E) III ve IV

Soru 4. Osmanlı ülkesinde ilk nüfus sayımı II. Mahmut zamanında yapılmıştır.
Bu nüfus sayımının yapılmasının en önemli amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Askeri
B ) Dini
C) Siyasi
D) Sosyal
E) Ekonomik

Soru 5. Osmanlı Devletinde Padişahın yetkilerini kısıtlayan ilk hukuksal metin olmasının yanı sıra, devletin Ayanlara söz geçirilemediğinin kanıtı olan belge aşağıdakilerden hangisidir?

A) Adalet Fermanı
B ) Tanzimat Fermanı
C) Islahat Fermanı
D) Sened-i İttifak
E) Kanun-i Esasi

Soru 6. Osmanlı tarihinde kanun gücünün, padişahın da üstünde olduğu ilk kez aşağıdaki -lerden hangisiyle kabul edilmiştir?

A) Tanzimat Fermanı
B ) Islahat Fermanı
C) I. Meşrutiyet
D) II. Meşrutiyet
E) Sened-i İttifak

Soru 7. Osmanlı Devleti’nde halk aşağıdaki düzenlemelerin hangisiyle ilk kez ülke yönetimine katılma hakkına sahip olmuştur?

A) Sened-i İttifak
B ) Kanunname-i Al-i Osman
C) Kanun-i Esasi
D) Tanzimat-ı Hayriye
E) Mecelle

Soru 8. Osmanlı Devleti’nde ilk kez seçime dayalı bir meclisin varlığı aşağıdakilerden hangisiyle gerçekleşmiştir?

A) Tanzimat dönemi
B ) Islahat dönemi
C) I. Meşrutiyet dönemi
D) II. Meşrutiyet dönemi
E) Cumhuriyet dönemi

Soru 9. Aşağıdaki antlaşmalardan hangisi ile Osmanlı Devleti bir Avrupa devleti sayılmış ve Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğü Avrupa devletlerince güvence altına alınmıştır?

A) Paris
B ) Berlin
C) Londra
D) Küçük Kaynarca
E) İstanbul

Soru 10. Fransız İhtilali’nin getirdiği Milliyetçilik hareketlerinin etkisiyle Osmanlı Devleti’nden ayrılarak ilk kez bağımsız olan ulus aşağıdaki -lerden hangisidir?

A) Sırplar
B ) Rumlar
C) Arnavutlar
D) Bulgarlar
E) Arnavutlar

Soru 11. Aşağıdakilerden hangisi I.Dünya savaşındaki ittifak kuvvetlerinden birisi değildir?

A) Almanya
B ) İngiltere
C)İtalya
D) Avusturya-Macaristan
E) Bulgaristan

Soru 12. Aşağıdakilerden hangisi dağılma dönemi padişahlarından birisi değildir?

A) II.Selim
B ) Vahdettin
C) Mehmet Reşat
D) II.Abdülhamit
E) Abdülaziz

Soru 13. Balkan Savaşlarına aşağıdaki devletlerden hangisi katılmamıştır?

A) Romanya
B ) Bulgaristan
C) Yunanistan
D) Sırbistan
E) İtalya

Soru 14. Osmanlı Devletinin dağılma döneminde yaptığı ıslahatların en önemlisi hangi alanda yapılmıştır?

A) Eğitim
B ) Sağlık
C) Devlet Yönetimi
D) Askeri
E) Mali

Soru 15. Aşağıdakilerden hangisi Berlin Antlaşmasında yer almaz?

A) Doğu Anadoluda Ermenilerin oturdukları yerlerde ………ıslahat yapılacak
B ) Sırbistan bağımsız olacak
C) Romanya bağımsız olacak
D).Osmanlı Devleti Rusya’ya savaş tazminatı ………ödeyecek
E).Rusya Osmanlı Devletindeki Ortodoks ………Hristiyanların koruyucusu kabul edilecek

Soru 16. Osmanlı Devletinin ilk anayasası aşağıdaki -lerden hangisidir?

A) Islahat Fermanı
B ) Mecelle
C).Meşrutiyet
D) Kanun-i Esasi
E) Tanzimat Fermanı

Soru 17. Osmanlı Devletinin dağılma döneminde bir kısım Osmanlı aydını arasında kabul gören ve tüm dünya Türklerini tek vatan tek bayrak altında toplamayı savunan fikir akımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Türkçülük
B ) İslamcılık
C) Turancılık
D) Osmanlıcılık
E) Batıcılık

Soru 18. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devletinin I.Dünya Savaşına girme nedenlerinden biri değildir?

A) Ekonomiyi düzeltme isteği
B ) İngilterenin Osmanlı Devletine saldırması
C) Devlet adamlarının Alman hayranlığı
D) Savaşı Almanyanın kazanacağına inanılması
E) Osmanlı Devletinin Rus limanlarını bombalaması

Soru 19. Sanayileşmesini geç tamamladığı için sömürge elde edemeyen İtalya bu nedenle Osmanlı Devletinin hangi topraklarını işgal etmiştir?

A) Mısır B ) Tunus C) Trablusgarb

D) Irak E) Cezayir

Soru 20. Aşağıdaki eşlemelerden hangisinde Osmanlı Devletine karşı Fransız İhtilalinin etkisiyle bağımsızlını kazanmak amacıyla ilk kez ayaklanan ve bağımsızlığını ilk kazanan azınlıklar bir arada verilmiştir?

A) Sırplar-Yunanlılar
B ) Yunanlılar-Sırplar
C) Sırplar-Bulgarlar
D) Ermeniler-Yunanlılar
E) Sırplar-Arnavutlar

CEVAP ANAHTARI

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
A B B A D A C C A B B A E C E D C B C A

Osmanlı Devleti Gerileme Dönemi Slaytı İçin TIKLAYINIZ.

Osmanlı Devleti Gerileme Dönemi Video